خه‌باتی نافه‌رمانی مه‌ده‌نی: دیالۆگێک39 ... دیاری نه‌کراو
 

ده‌سبه‌سه‌رکردن و گرتن

 

_ به‌داخه‌وه‌ ناچارم لێره‌ دوورت بخه‌مه‌وه‌. ده‌کرێ ده‌س له‌ باڵتۆکه‌ت گیر بکه‌م؟

 ئه‌مه‌ یه‌کێک له‌ یه‌که‌م ئه‌زموونه‌کانی به‌شداری من له‌ خه‌باتی نافه‌رمانی مه‌ده‌نی له‌ ساڵی 1983دا بوو. پۆلیسی لیدینگئۆ Lidingö (سوید) به‌ ئه‌ده‌به‌وه‌ له‌گه‌ڵم جوڵایه‌وه‌. ڕێزگرتن له‌ یه‌کتری به‌ردی بناخه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ به‌رهه‌ڵستکاری بگاته‌ ئامانجی خۆی.

گرتن و ده‌سبه‌سه‌رکردن له‌ خۆیدا ده‌بێته‌ دیدار و چاوپێکه‌وتنی نێوان دوو که‌س که‌ پێشتر یه‌کتریان نه‌ناسیووه‌. کاتێک نه‌ناسراوه‌کان یه‌کتری ده‌بینن ئه‌وه‌ ئیتر ناکرێ وه‌ک ده‌سپێک  به‌ باسی ئه‌خلاق و ڕوونکردنه‌وه‌ ده‌سپێبکرێ. ته‌نیا ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌وان پێش هه‌موو شتێک یه‌کتری بناسن. پاشتر ده‌کرێ له‌ نێو ماشینی پۆلیس له‌ ڕێگای گرتووخانه‌ یان له‌ کاتی پرس و جۆدا باسی په‌یام و مه‌به‌ستی هه‌ڵمه‌ت بکرێ.

 

له‌ خه‌باتی نافه‌رمانی مه‌ده‌نیدا دوژمن بوونی نیه‌. پۆلیس له‌ گه‌ڵ لایه‌نه‌که‌ی دیکه‌یه‌. بۆ ئه‌وه‌ به‌ سانایی ڕه‌هه‌ندی خه‌باتی نافه‌رمانی مه‌ده‌نی ده‌رکه‌وێ ده‌بێ له‌ نێوان کارکردی پۆلیس وه‌ک مافی پاراستنی کاروبارێک یان داموده‌زگایه‌ک و هه‌روه‌ها نه‌خشی ئینسان له‌ پشته‌وه‌ی ئه‌و کاروباره‌، جیاوازی دابنرێ. له‌ خه‌باتی نافه‌رمانی مه‌ده‌نیدا داوا له‌ پۆلیس وه‌ک ئینسان ده‌کرێ که‌ له‌ جێبه‌جێکردنی فه‌رمانه‌کان خۆ ببوێرێ و له‌ باتی فه‌رمانی پشتگری هه‌ڵمه‌ته‌که‌ بکا. له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی بنه‌مای نافه‌رمانی ده‌بێته‌ به‌رخورد و دیتنی نێوان مرۆڤه‌ پێشکه‌وتووه‌کان، تێکۆشه‌رانی خه‌باتی نافه‌رمانی مه‌ده‌نی هه‌وڵ ده‌ده‌ن له‌ کاتی ده‌سبه‌سه‌رکردندا به‌م شێوازانه‌ی خواره‌وه‌ (به‌ پێۆ جۆری هه‌ڵمه‌ته‌کان) دژکرده‌وه‌ نیشان بده‌ن:

  

 1- ده‌ستوور و فه‌رمانه‌کانی پۆلیس جێبه‌جێ بکه

‌.2_ له‌ کاتی گرتن و ده‌سبه‌سه‌رکردندا فه‌رمانه‌کانی پۆلیس جێبه‌جێ بکه‌

.3- به‌رهه‌ڵستکاری پاسیڤ یان هاوکاری نه‌کردن

.4- به‌رهه‌ڵستکاری  چالاکانه‌.

کاتێک پێوه‌ندییه‌کی باش له‌ گه‌ڵ پۆلیس دێته‌ گۆڕێ که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی دڵخوازانه‌ فه‌رمانه‌کانی پۆلیس ڕاسته‌وخۆ یان له‌ کاتی گرتن و ده‌سبه‌سه‌رکردندا جێبه‌جێ بکرێن. هاوکاری نه‌کردن ده‌بێ له‌ کاتێکدا که‌ڵکی لێوه‌ربگیردرێ که‌ هێز و قوه‌تی هه‌ڵمه‌ته‌که‌ ڕواڵه‌تێکی سیمبۆلیکی هه‌یه‌. وه‌ک ئه‌وه‌ بۆ نموونه‌ له‌ کاتێکدا هه‌ڵمه‌تی به‌ربه‌ستکردن له‌ ئارا دایه‌ یان هه‌ڵمه‌تێک به‌ نیوچڵی ماوه‌ته‌وه‌ نه‌گه‌یشتووه‌ته‌ کۆتای.

 به‌رهه‌ڵستکاری چالاکانه‌ له‌ کاتێکدایه‌ که‌ تێکۆشه‌ران قۆڵ له‌ قۆڵی یه‌کتری ڕاوه‌ستاون یان خۆیان به‌ شتێکه‌وه‌ ده‌به‌سته‌وه‌. ئه‌مه‌ له‌ خۆیدا ده‌بێته‌ هۆی دنه‌دانی پۆلیس بۆ دژکرده‌وه‌ نیشاندان. ئه‌م شێوازه‌ له‌ ده‌یه‌کانی شه‌ست و حه‌فتادا که‌ زۆربه‌ له‌ بڕوایه‌دا بوون خه‌باتی ناتوندوتیژی ده‌کرێ وه‌ک هێزێکی فیزیکی کاردانه‌وه‌ی هه‌بێ، به‌کار ده‌برا. که‌ به‌ زنجیره‌وه‌ خۆت به‌ شتێکه‌وه‌ ببه‌ستیووه‌، من وه‌ک به‌رهه‌ڵستکاری چالاکانه‌ نایبینم. چونکه‌ لێره‌دا هێزی فیزیکی له‌ش به‌کار نابردرێ. زنجیر له‌ خۆیدا هه‌ڵسوکه‌وت نیه‌ به‌ڵکوو سیمبۆل یان ئامرازێکه‌. 

z ڕێکه‌وتی Saturday 30 December 2006-21:05 له‌لایان ماکوان بۆ چوونه‌کان(2) - ?   
بۆ چوونه‌کان ?

کۆمێنت بێ‌ناو

20:52, Tuesday 2 January 2007 .. ناردراوه‌ له‌لایان مامه‌

له‌ ناوه‌رۆکی کتیبه‌که‌دا چه‌ن جار به‌ر چاوم که‌وتووه‌ که‌ نوسه‌ر بڕوای به‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ نافه‌رمانی مه‌ده‌نی به‌ گوێره‌ی که‌ش و هه‌وای شوێن، ووڵات، داخوازیه‌کان، پولیس و سیسته‌می حکومه‌تی جیوازیان هه‌یه‌. به‌ڵام جێگای سه‌ر سۆرمانه‌ چون له‌م به‌شه‌ی کتێبه‌که‌دا چه‌ن خاڵی دیاری کراو دائه‌نێ و له‌ ڕواڵه‌تدا وا پێشان ئه‌دا که‌ ئه‌م خاڵانه‌ ئه‌بێ له‌ هه‌موو شوێنێک بپارێزین و به‌ کار بهێنرێن.

ئه‌گه‌ر له‌م بۆ چونه‌دا من هه‌ڵه‌ بم که‌ وا مه‌سه‌له‌که‌ حه‌له‌ و من خۆم ڕاست ده‌که‌مه‌وه‌ به‌ڵام ئه‌گه‌ر بۆ چونه‌که‌م راست بێت، ئه‌وه‌ ئه‌توانم بڵیم که‌:
نافه‌رمانی مه‌ده‌نی قانون و یاسای بۆ نیه‌، بڕێک له‌وانه‌ به‌ تاکه‌ که‌س و له‌ پڕ ده‌س پێ ده‌کا، بڕێک له‌وانه‌ له‌ لایه‌ن گروپ و کومه‌ڵێک ڕێک ئه‌خرێت و زۆر جار ئه‌وانه‌ش له‌ پڕ و ناکا ده‌س پێ ده‌که‌ن، بڕێک له‌وانه‌ پێشتر ساز ئه‌درێن و به‌رنامه‌یان بۆ دائه‌نرێت.

ئه‌مانه‌ له‌ شوین و ووڵات و نه‌وعی پولیس ته‌فاوه‌تیان هه‌یه‌، بۆ نمونه‌ ئێمه‌ ئه‌توانین له‌ گه‌ڵ پولیسی ووڵاتێکی ئروپایی واردی دیالوگ ببین و ته‌نانه‌ت کاری بکه‌ین که‌ پولیس له‌ ئه‌رکه‌ پێ سپێراوه‌کانی چاو پۆشی بکات و له‌ دوا ڕۆژ نترسی به‌ڵام ئایا له‌ گه‌ڵ پولیسی ترکیه‌ و ئێران و پاکستانیش ئه‌توانین ئه‌وکاره‌ بکه‌ین.

به‌ ڕی من وه‌ستان له‌ به‌رابه‌ر پولیسه‌وه‌ شتێکی تاکتیکیه‌ و هه‌ر که‌س به‌ باوه‌ڕ و بۆ چون و تێ گه‌یشتن له‌ پولیسی ئه‌و شوینه‌ که‌ بڕیاری داوه‌ نافه‌رمانی بکات بڕیار ئه‌دا وه‌ پێشکی ناتوانین خاڵ و یاسای بۆ دامه‌رزێنین و بکه‌ین به‌ پلاتفرمێکی گشتی. سه‌ر که‌وتوو بن



ڕاسته

21:18, Tuesday 2 January 2007 .. ناردراوه‌ له‌لایان ماکوان

منیش به‏ته‏واوه‏تی له گه‏ڵ بۆچوونه‏که‏تدام. ڕاسته ناکرێ له گه‏ڵ پۆلیسی ئه‏و وڵاتانه‏ی دیکتاتۆریان تێدا زاڵه، به‏و شێوه‏یه‏ی که له ڕۆژئاودا ده‏گونجێ، دیالۆگ بکرێ.
دیاره له به‏ر ئه‏وه‏ی له نافه‌رمانی مه‌ده‌نیدا بنه‏ما به‏کارنه‏بردنی توندووتیژی و پێکهێنانی دیالۆگه ئه‏وه پۆلیس و هێزی نیزامیش پێویسته بخرێنه نێو ئه‏و دیالۆگه که ئاکامه‏که‏ی لێ‏تێگه‏یشتنی پۆلیسه له ئامانجی هه‏ڵمه‏ته‏کانی نافه‌رمانی مه‌ده‌نی.
به‏ڵام ئه‏گه‏ر له وڵاتێکدا ئه‏مه شیانی نه‏بوو ئه‏وه پێویسته له شێوه‏ی دیکه بۆ وه‏ئاگاهێنان و لێ‏تێگه‏یشتنی پۆلیس که‏ڵک وه‏رگیردرێ. بۆ نموونه له به‏ر ئه‏وه دیالۆگ له تورکیادا بۆ تێکۆشه‏رانی کوردی نافه‌رمانی مه‌ده‌نی نه‏گونجاوه ئه‏وه ژماره‏یه‏ک دایکی گریلا کوژراوه‏کانی کورد له گه‏ڵ ژماره‏یه‏ک له دایکی سه‏ربازه کوژراوە‏کانی تورکدا پێوه‏ندیان گرتووه که هه‏ر دوو لا پێکه‏وه داوا له حکوومه‏تی تورکیا بکه‏ن که شه‏ر له کوردستاندا ڕابگرێ. به بڕوای من هه‏ر وه‏ک جه‏نابیشت ئاماژه‏ت پێکردووه، پێویسته "دیالۆگ به‌ گوێره‌ی که‌ش و هه‌وای شوێن، ووڵات، داخوازیه‌کان، پولیس و سیسته‌می حکومه‌تی" پێکبهێندرێ.
له گه‏ڵ سپاس
ماکوان